1امروزه آبزی پروری ماهیان زینتی یک صنعت جهانی با تجارت چندین میلیارد دلار است. با توجه به ارزش ماهیان زینتی تغذیه آنها نسبت به ماهیان خوراکی متفاوت است به طوری که در ماهیان زینتی کیفت رنگ بدن نسبت به تولید گوشت بیشتر حائز اهمیت است و به لحاظ قیمتی جیره غذایی ماهیان زینتی و خوراکی با هم تفاوت دارند. استفاده از جیره غذایی با کارایی مناسب و قیمت مطلوب، از اهداف پرورش دهندگان است. در سال های اخیر تلاش هایی برای استفاده از انواع جیره ها در تغذیه ماهیان آکواریومی شده است، استفاده از بی مهرگان نظیر حشرات، آرتمیا، پلی کت ها و کرم ها مورد مطالعه قرار گرفته است. پلی کت ها از جمله غذاهای زنده با ارزش غذایی بالا هستند که قابلیت استفاده از آنها در جیره غذایی ماهیان زینتی تایید شده است. ترکیبات بیوشیمیایی پلی کت ها (پروتئین، چربی و کربوهیدرات)، جهت تغذیه ماهیان زینتی مناسب بوده به طوری که هنگام استفاده از آنها عملکرد رشد، بقاء و کیفیت رنگ بدن نسبت به جیره های کنسانتره بهتر است. پلی کت ها حاوی اسیدهای چرب غیر اشباع بلند زنجیره (دیکوزاهگزانوئیک اسید، ایکوزاپنتانوئیک اسید، اسید لینولئیک و آراشیدونیک اسید) جهت بهبود عملکرد رشد، بلوغ جنسی و کیفیت رنگ هستند که پرورش دهندگان را در استفاده از آنها برای ماهیان زینتی ترغیب می کند. در مطالعه ترویجی حاضر به اهمیت پلی کت به عنوان غذای زنده در تغذیه ماهیان زینتی پرداخته می شود.

ارتباط گسترده متخصصین تغذیه با علوم جامعه و نقش موثر آن در تغییر نگرش و رفتار مصرف تغذیه ایی مردم غیر قابل انکار می باشد. لذا بررسی گرایش و طرز تلقی متخصصین تغذیه به مصرف ماهی می تواند در برنامه ریزی و سیاست گذاریهای آینده در تبلیغ و ترویج مصرف ماهی تاثیر بسزایی داشته باشد. برای آگاهی از گرایش و طرز تلقی متخصصین تغذیه به مصرف ماهی و بررسی نظرات آنها این تحقیق در شهریور ماه سال 1384 انجام شد. در این بررسی 144 نفر از متخصصین تغذیه بدون لحاظ کردن گرایش جنسیتی، سنی و مقطع تحصیلی، انتخاب و در این افکار سنجی شرکت نمودند. پرسشهای این افکارسنجی در دو گروه سوالات عمومی و اختصاصی دسته بندی و تکمیل گردید. پس از تنظیم پرسشنامه ها، استاندارد سازی و سنجش مقدماتی برای اصلاح پرسشنامه ها انجام گرفت. نتایج نشان داد 64 درصد متخصصین تغذیه تاثیر تبلیغات را برای افزایش مصرف ماهی زیاد و بسیار زیاد می دانند و این تاثیر با افزایش سن رابطه معنی دار دارد (P<0.05). 74 درصد پاسخگویان گسترش مراکز عرضه و دسترسی آسان مردم را به ماهی زیاد و بسیار زیاد می دانند و 34 درصد آنها برای خرید ماهی مراکز مورد اطمینان خرید را ترجیح می دهند. بیش از 40 درصد متخصصین تغذیه ماهی پاک شده و آماده مصرف، فیله، تازه یا منجمد را در اولویت اول خرید قرار می دهند. بطور کلی بر اساس دیدگاه متخصصین تغذیه نتایج نشان می دهد، گسترش مراکز عرضه، افزایش تبلیغات و اطلاع رسانی، رعایت اصول بهداشتی و کمبود کیفیت فرآورده های ماهی و ایجاد مراکز مورد اطمینان عرضه می توانند تاثیر بسزایی در گسترش مصرف ماهی در ایران داشته باشند.

گرانولوم مخزن ماهی (Fish tank Granuloma) یا گرانولوم استخر شنا بیماری است که توسط مایکو باکتریوم مارینوم (مایکو باکتریوم آتیپیک از گروه فتوکروموژن ها) ایجاد می شود. بیمار آقایی 16 ساله ای است که در حدود یک سال قبل از مراجعه به پزشک، تماس مکرر با آب آکواریوم داشته است و دچار ندول های متعدد در پشت دست راست شده است. ضایعات، انتشار گره ای متوالی (اسپروتریکوئیدی) داشته و تا ناحیه زیر بغل ادامه یافته اند. ندول ها کم کم بزرگ شده و تبدیل به تاول (Bulla) شده و به دنبال ترکیدن، زخمی شده اند. در نمونه گرفته شده از ضایعه، ارتشاح گرانولوم شامل گرانولوم های کوچک به همراه سلول های غول پیکر (Giant) لانگهانس دیده شد که با توجه به شرح حال بیمار و نتایج آسیب شناسی و کشت، تشخیص گرانولوم مخزن ماهی گذاشته و برای بیمار درمان با mg300 ریفامپین 2 بار در روز و اتامبوتول mg 800 در روز شروع شد. پس از شش ماه درمان، ضایعات فروکش کردند و جوشگاه های (Scars) کوچک فرو رفته سطحی بر جای گذاشتند.مطالعات انجام گرفته نشان می دهد که گرانولوم مخزن ماهی یک علت نادر عفونت پوستی است (شیوع سالانه آن 0.27 در هر 100000 نفر بوده است.) که تشخیص و درمان آن می تواند برای پزشکان مشکل ساز باشد. ولی گرفتن شرح حال مناسب و توجه به علائم بیمار می تواند در تشخیص و درمان این بیماری مفید واقع شود.

در این پژوهش تاثیر آبیاری با پساب استخر پرورش ماهی بر مشخصه های رشدی گیاهان ریحان و خرفه بررسی شد. این آزمایش در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با سه تیمار آب آبیاری (1-آب رودخانه، 2-آب استخر ماهی و 3-مخلوط 50 درصد آب رودخانه و 50 درصد آب استخر) و سه تکرار روی دو گیاه ارزشمند دارویی (ریحان و خرفه) در شهرستان شوش (استان خوزستان) اجرا شد. نتایج نشان داد که تیمار آبیاری با پساب استخر ماهی بر افزایش صفات اندازه گیری شده به ویژه وزن تر و خشک بخش هوایی و ریشه و مقدار جذب عناصر نیتروژن، فسفر، پتاسیم در ریحان و خرفه تاثیر معناداری داشت و حتی در تیمار مخلوط آب رودخانه و استخر ماهی نیز، افزایش معنی داری نسبت به تیمار آب رودخانه مشاهده شد. مقدار جذب نیتروژن در اثر آبیاری با پساب ماهی به ترتیب 7/407 و 2/482 درصد در ریحان و خرفه افزایش معنادار داشت. براساس نتایج این پژوهش بخش خوراکی این سبزیجات شامل برگ و ساقه با آبیاری بوسیله پساب استخر پرورش ماهی و بدون افزودن کود اضافی، افزایش یافت. همچنین از آنجا که آب استخر عناصر غذایی دارد که می تواند نیازهای رشدی گیاه را تامین کند بنابراین استفاده از آب خروجی از استخر پرورش ماهی در کشت سبزیجات ریحان و خرفه قابل توصیه بوده و برای سایر سبزیجات نیاز به بررسی های بیشتر است.

تعیین جنس اسپرم یکی از راه های مهم پیش انتخاب جنسی نتاج است که به همراه تلقیح مصنوعی، توانایی قابل توجهی برای بهبود روند اصلاح و بازده تولید شیر و گوشت حیوانات دارد. اساس این روش، تفاوت های موجود بین اسپرم های حامل کروموزوم های X و Y است. سلول های اسپرم حامل کروموزوم های X و Y را می توان به کمک روش هایی مثل اندازه گیری فلوسیتومتریک DNA جدا کرد. در این پژوهش، برای ارزیابی دقت تعیین جنس اسپرم، توسعه یک روش ساده مبتنی بر FISH برای تمایز اسپرم های حامل کروموزوم های X و Y مورد توجه قرار گرفت. به این منظور، تلاش شد که کاوشگر FISH مختص قطعه DNA تکراری پری سانترومریک کروموزوم Y گاو (جایگاه (DYZ1, Tp13-q12) با استفاده امکانات موجود ساخته شود. با این هدف، DNA ژنومی از گلبول های سفید خون گاو نر استخراج شد. آن گاه آغازگرهای اختصاصی DYZ1 برای تکثیر ناحیه پری سانترومریک کروموزوم Y مورد استفاده قرار گرفتند. سپس محصول PCR با استفاده از Biotin-16-dUTP، در واکنش PCR دوم نشاندار شد. آن گاه محصول PCR نشاندار شده، تخلیص شد، در بافر دو رگه سازی حل گردید و به عنوان کاوشگر FISH مورد استفاده قرار گرفت. کاوشگر FISH مختص کروموزوم Y، پس از دورگه سازی با سلول های متافازی و اینترفازی تثبیت شده با متانول: اسید استیک، علایم قوی را نشان داد. در مجموع، تولید اولین کاوشگر FISH در ایران برای شناسایی کروموزوم Y گاو، موفقیت بزرگی بود که می تواند برای پژوهش های بعدی تعیین جنسیت به کار رود. همچنین کاوشگر FISH ساخته شده در این پژوهش و آغازگرهای مربوط به آن، می تواند برای تعیین جنس و تشخیص حالت های پلوئیدی در سلول های گاوی (مثل بلاستومرهای منفرد و رگه های سلولی) مورد استفاده قرار گیرند.

به منظور بررسی قابلیت جایگزینی کنجاله کانولا با آرد ماهی و عملکرد آن در شاخص های رشد و تغذیه ای خرچنگ دراز آب شیرین، یک آزمایش تغذیه ای جایگزینی کنجاله کانولا به جای آرد ماهی در پنج سطح 0، %5، %10، %15، %20 در سه تکرار به مدت 8 هفته صورت گرفت. بدین منظور تعداد 225 قطعه خرچنگ دراز آب شیرین با میانگین وزنی 12±0.86 بین 15 مخزن فایبرگلاس 500 لیتری به طور یکسان توزیع شدند. رنج پارامترهای فیزیکو شیمیایی در طول دوره نظیر دما ، اکسیژن، pH به ترتیب 26±1.6، 6.8±0.8، 7.9-6.8 بود. غذادهی خرچنگ دراز آب شیرین به صورت 5 درصد وزن بدن (بایومس) در چهار وعده ( 22، 18، 12، 6) صورت گرفت. شاخص های رشد و تغذیه ای مانند درصد افزایش وزن، میزان رشد ویژه، بازدهی پروتئین، درصد بقا و بازدهی ضریب تبدیل غذایی در تیمارهای مختلف آزمایش تفاوت معنی دار آماری را دیده نشد (p>0.05). در این بین بالاترین وزن نهائی در تیمارشاهد (فاقد کنجاله کانولا) و کمترین در تیمار %20 جایگزین کانولا مشاهده شد، اگرچه به لحاظ آماری اختلاف معنادار قابل توجه ای را نشان ندادند. ترکیب بیوشیمی عضله خرچنگ دراز آب شیرین در تیمارهای مختلف آزمایش اختلاف معنادار قابل محسوسی را نشان ندادند (p>0.05). نتایج این بررسی نشان داد که می توان کنجاله کانولا را تا سطح %20 جایگزین آرد ماهی در جیره غذایی خرچنگ دراز آب شیرین(Astacus leptodactylus) نمود.

آکوپرو یک منبع پروتئین سویا است که بعد از طی فرآیند اکستروژن، غنی­سازی شده و درصد پروتئین خام و همچنین قابلیت جذب آن به بالاترین حد ممکن می­رسد. در این تحقیق اثر جایگزینی آرد ماهی با آکوپرو بر پارامترهای رشد، تغذیه، شاخص های خونی و بافت شناسی کبد و روده قزل­آلای رنگین­کمان (Oncorhynchus mykiss) مورد بررسی قرارگرفت. به این منظور پنج جیره غذائی با میزان پروتئین خام یکسان (40%) فرموله شدند و بطور همزمان از جیره اول تا پنجم میزان سهم آکوپرو از 10% تا 50% افزایش و جایگزین آرد ماهی گردید. تعداد 540 قطعه قزل­آلای رنگین­کمان با میانگین وزن 1±18 گرم در 18 تانک فایبرگلاس 250 لیتری (30 قطعه در هر تانک) بطور تصادفی توزیع و پس از طی یک هفته دوره سازگاری، روند تغذیه ماهیان با جیره های آزمایشی آغاز گردید. بعد از 80 روز، پارامترهای رشد، خون شناسی، بافت شناسی کبد و روده و آنزیم­های کبدی مورد بررسی قرار گرفت تا اثر آکوپرو بر روی آنها مشخص شود. داده­های مرتبط پارامترهای رشد شامل نرخ رشد ویژه، درصد افزایش وزن، ضریب تبدیل خوراک، شاخص وضعیت و درصد افزایش وزن بدن اختلاف معنی­داری بین گروه­ها نشان نداد (p≥0. 05). تعداد گلبول­های سفید در گروه 5 بطور معنی­داری (p≤0. 05) بالاتر از سایر گروه­ها بود. بیشترین میزان گلبول قرمز، هموگلوبین و هماتوکریت در تیمار دوم مشاهده شد. بیشترین میزان حجم متوسط گلبولی در گروه شاهد مشاهده گردید. میزان پروتئین تام خون در تیمار پنج کمتر از سایرین بود. آلبومین هیچگونه اختلافی در گروه­ها نشان نداد و میزان چربی کل و گلوکز در گروه شاهد بالاتر از سایرین بود. AST و ALT در گروه پنج از سایرین بالاتر بود و ALP در گروه شاهد اما کلیه داده­ها در دامنه استاندارد قرارداشت. در مطالعات بافت شناسی کبد و روده هیچگونه آسیب ناشی از آکوپرو و یا ترکیبات سویا مشاهده نگردید. به نظر می­رسد جایگزینی آرد ماهی با آکوپرو به میزان 50 درصد، نقش منفی در رشد و شاخص های خونی ماهی قزل­آلای رنگین­کمان ندارد و می­توان در جیره­های تجاری از این محصول و با هدف کاهش قیمت تمام شده خوراک استفاده نمود.